close
دانلود آهنگ جدید
پدافند غیرعامل ؛ اهمیت ، اهداف و تاریخچه
loading...

اوجان ایمن | ایمنی و آتش نشانی

دفاع در طول تاریخ ، همیشه جزء مهمی از زندگی بشر بوده است . اقدامات دفاعی انسان ، سبب کاهش میزان اثر تجاوز مهاجمان می شود . اما چگونگی دفاع به عوامل و شرایط مختلفی بستگی دارد و انسان ها در دوران حیات خود سعی کرده اند تا با استفاده از عقل و تدبیر خویش و اراده خود ، بهترین راه دفاع را در وضعیت های متفاوت در مقابل مهاجم و تهاجم دشمنانشان انتخاب و به کار ببندند . اقدامات دفاعی انسان ، همیشه با استفاده از سلاح و تجهیزات جنگی صورت نگرفته است . بلکه در موارد زیادی ، انسان برای دفاع ، شیوه هایی به کار برده…

شهرام مردپور بازدید : 199 شنبه 19 / 08 / 1397 نظرات ()

دفاع در طول تاریخ ، همیشه جزء مهمی از زندگی بشر بوده است . اقدامات دفاعی انسان ، سبب کاهش میزان اثر تجاوز مهاجمان می شود . اما چگونگی دفاع به عوامل و شرایط مختلفی بستگی دارد و انسان ها در دوران حیات خود سعی کرده اند تا با استفاده از عقل و تدبیر خویش و اراده خود ، بهترین راه دفاع را در وضعیت های متفاوت در مقابل مهاجم و تهاجم دشمنانشان انتخاب و به کار ببندند .

اقدامات دفاعی انسان ، همیشه با استفاده از سلاح و تجهیزات جنگی صورت نگرفته است . بلکه در موارد زیادی ، انسان برای دفاع ، شیوه هایی به کار برده که سلاح و تجهیزات جنگی در آن نقشی نداشته است و در دنیای امروز ، از آن به عنوان پدافند غیرعامل یاد می شود .

در ادامه مطلب ، درمورد کلیات ، اهمیت ، اهداف و تاریخچه پدافند غیرعامل مطالب مفیدی آورده شده است .

 

کلیات

مفهوم پدافند غیرعامل ( Defense Air Passive ) : به مجموعه اقداماتی اطلاق می شود که مستلزم به کارگیری جنگ افزار و تسلیحات نبوده و با اجرای آن می توان از وارد شدن تلفات انسانی و خسارت مالی به تجهیزات و تأسیسات حیاتی ، حساس و مهم نظامی و غیرنظامی جلوگیری نموده و یا میزان خسارات و تلفات ناشی از حملات و بمباران های هوایی و موشکی دشمن را به حداقل ممکن رساند .

اهمیت دفاع غیرعامل

تجارب و شواهد ثبت شده در جنگ های اعصار گذشته تاریخ بشری و قرن حاضر ، نمونه های مدلل و انکارناپذیری است که اهمیت پدیده دفاع غیرعامل را آشکار و ثابت می کند .

موجب زنده ماندن و حفظ بقای نیروی انسانی می شود که باارزش ترین سرمایه و موجودیت یک کشور می باشد .

موجب صرفه جویی کلان اقتصادی و ارزی در حفظ تجهیزات و تسلیحات بسیار گران قیمت نظامی می گردد .

مراکز حیاتی و حساس اقتصادی ، سیاسی ، نظامی ، ارتباطی و مراکز عمده علمی و فرهنگی و ... را در برابر حملات و بمباران های هوایی دشمن حفظ و ادامه فعالیت در شرایط بحران و جنگ را ممکن می سازد .

سبب به وجود آمدن تأثیرات روحی و روانی مثبت در شهروندان و رزمندگان می شود .

موجب حفظ نیروها برای ضربه زدن در زمان و مکان مناسب و گرفتن آزادی و ابتکار عمل از دشمن می گردد .

نیل به دفاع غیرعامل در مقایسه با دفاع عامل ، ساده تر و سهل الوصول تر و با سیاست های خودکفایی و عدم وابستگی و استقلال کشور موافق تر است .

اهداف دفاع غیرعامل

کاهش قابلیت و توانایی سامانه های شناسایی ، هدف یابی و دقت هدف گیری تسلیحات آفندی دشمن .

تقلیل آسیب پذیری و کاهش خسارات و صدمات تأسیسات ، تجهیزات و نیروی انسانی مراکز حیاتی ، حساس و مهم نظامی و غیرنظامی کشور در برابر تهدیدات و حملات دشمن .

حفظ سرمایه های کلان ملی کشور .

حفظ توان خودی جهت ادامه فعالیت ها و تداوم عملیات تولید و خدمات رسانی .

سلب آزادی و ابتکار عمل از دشمن و ایجاد شرایط سخت و دشوار برای وی در صحنه عملیات .

افزایش آستانه مقاومت مردمی و قوای خودی در برابر تهاجمات دشمن .

تحمیل هزینه بیشتر به دشمن از طریق وادار نمودن وی به تلف نمودن منابع محدود خود بر روی اهداف کاذب و فریبنده و سلب اصل صرفه جویی قوا از وی .

بالا بردن توان دفاعی کشور .

توزیع ثروت ، سرمایه های ملی و جمعیت در کل فضای کشور از طریق سیاست تمرکززدایی ، آمایش سرزمین و پراکندگی زیرساخت های کلیدی و مراکز حیاتی ، حساس و مهم تولیدی محصولات کلیدی ( نیروگاهی ، پالایشگاهی ، صنعتی ، غذایی ، آب رسانی و ... ) .

ایجاد آمادگی های لازم مقابله با دشمن در شرایط تهدیدات نامتقارن .

حفظ تمامیت ارضی ، امنیت ملی و استقلال کشور .

طبیعت و دفاع غیرعامل

با نگرشی تحقیقی و دقیق به طبیعت و جهان شگفت انگیز می توان گفت که انسان ، دانش و هنر دفاع غیرعامل را از مخلوقات جهان هستی ، به خصوص جانداران دیگر آموخته است و بدون شک این مخلوقات بوده اند که به اجداد ما و خود ما ، راه ساختن ابزار دفاعی از قبیل سپر ، زره ، دژها و استحکامات سنگری ، استتار ، اختفاء و سایر موارد را آموخته اند .

وسایل و شیوه دفاعی حیوانات به نحوی است که از پنج وسیله شناخته شده دفاعی که خداوند حکیم در اختیارش قرار داده ، چهار وسیله آن ، وسایل دفاعی غیرعامل و تنها یک وسیله آن عامل است .

1 ) پنهان سازی و استتار . 2 ) حیله و فریب (خود را مرده جلوه دادن و ...)  . 3 ) پوشش حفاظتی . 4 ) تحرک و فرار . 5 ) جنگ و مبارزه .

سون تزو ( Tzu Sun ) که نظرات او در تاریخ اندیشه نظامی از جهات مختلف ، از جمله دفاع غیرعامل قابل توجه می باشد ، می گوید : « هنر جنگ بر پایه فریب و نیرنگ و خدعه استوار است و فرمانده واقعی کسی است که به هنرهای تظاهر ، استتار و اختفاء مجهز باشد » .

تاریخچه پدافند غیرعامل

انسان ها در طول تاریخ به شیوه های مختلف برای حفظ کردن جان و تأمین امنیت خود اقدام کرده اند . مثلاً از طریق پناه گرفتن در غارها ، ساخت جوشن و سپر ، ایجاد برج و بارو و قلعه های محکم و مرتفع ، حفر خندق و ... .

در سراسر سرزمین ایران ، حصارهای محکم و قلعه های مسکونی را می توان یافت که متعلق به هزاره سوم پیش از میلاد است . حصار سیلک در کاشان، قلعه حسنلو در ارومیه ، تپه حصار در دامغان و قلعه فلک الافلاک در خرم آباد از نمونه های آن می باشند که از سه هزار سال پیش شناخته شده اند .

در معماری و شهرسازی اوایل اسلام که متأثر از معماری قبل از اسلام ، به ویژه ساسانیان است ، تفکرات دفاعی مورد توجه بوده است . به طوری که معمولاً هر شهر اسلامی از سه بخش تحت عنوان « کهن دژ ، شارستان و ربض » تشکیل می گردید . مهمترین این بخش ها ، کهن دژ یا ارگ بود که عبارت بود از قلعه هایی که در وسط یا گوشه شهر قرار داشته و معمولاً از یک سو به باروی شهر پیوسته بود تا همواره برای دفاع و مقابله با تهاجمات دشمن آماده باشد . از جمله کهن دژهای معروف می توان به کهن دژهای سمرقند ، بخارا ، بلخ و نیشابور اشاره کرد .

رباط ها نیز از بناهای دفاعی و نظامی صدر اسلام است و قلعه های نظامی مرزی را نیز در دوران معینی رباط می گفتند . مانند رباط نصیبین که در سرحد میان ایران و روم شرقی بنا شده بود .

حفر خندق در جنگ احزاب ( سال 5 هجرت ) ، مخفی نگهداشتن قدرت و توان و تحرکات تا نزدیکی مکه در فتح مکه ( سال 8 هجرت ) ، دستور به شعله ور ساختن مشعل توسط نیروهای سپاه اسلام و ایجاد حلقه عظیم آتش در اطراف مکه جهت ایجاد رعب و وحشت در دل دشمن و فتح شکوهمندانه مکه بدون هرگونه مقاومت و درگیری را می توان از اقدامات پدافند غیرعامل در صدر اسلام برشمرد .

تفکر ساخت و احداث دیوارها ، خطوط و دژهای دفاعی از قدیم الایام به عنوان یک اقدام دفاعی با هدف سد کردن و ایجاد مانع در مسیر تهاجم دشمن و ممانعت از مواجه شدن با حملات غافلگیرانه ، مورد توجه دولت های مختلف بوده و علیرغم تغییر و تکامل سلاح ها و روش های تهاجمی ، کماکان با تغییر شکل و کاربری آنها ، متناسب با نوع تهدیدات به شکل های دیگری همانند تونل ها ، پناهگاه های چند منظوره ، سازه های امن زیرزمینی ، دیوارها و موانع دفاعی الکترونیکی در ملاحظات کشورها مورد توجه قرار دارند .

تا سال 1900 میلادی اکثر کشورهای دنیا از یونیفرم و لباس های نظامی رنگی استفاده می نمودند که پس از پی بردن به اهمیت استتار و نقش ارزنده آن در کاهش آسیب پذیری و تلفات ، لباس های نظامی خود را به رنگ استتار خاکی و یا سبز ، قهوه ای و یا ترکیبی از آنها درآوردند .

ارتش شوروی سابق برای هماهنگ نمودن برنامه فریب و نیرنگ و اقدامات پدافند غیرعامل در برابر تهدیدات آمریکا ، در سرفرماندهی کل ارتش ، واحد ویژه ای را برای مدیریت و اجرای برنامه های دفاع غیرعامل به نام « ماسکیروفکا » تأسیس نمود و در طول سال های 1960 م الی 1983 م اقدامات عمده ای را انجام داد . از قبیل : احداث پناهگاه های عمیق زیرزمینی برای مردم و هیأت حاکمه سیاسی ، نگهداری قطعات یدکی و بحرانی در پناهگاه های مستحکم زیرزمین ، احداث شیلترهای ضد بمب و ساخت ماکت های فریب تجهیزات و تسلیحات سازمانی ، ارسال اطلاعات دروغین ، عایق سازی و استفاده از رنگ ها و اقلام جاذب حرارتی و راداری و ... .

آمریکا نیز اقدامات قابل توجهی در زمینه دفاع غیرعامل به موازات شوروی سابق انجام داد . مستحکم نمودن مواضع موشک های بالستیکی قاره پیما و تأسیسات فرماندهی ، جابه جایی مکرر موشک ها از یک پناهگاه به پناهگاه دیگر ، ایجاد پناهگاه های سبک وزن ضد ریزش اتمی از آن جمله اند .

اگر اقدامات پدافند غیرعامل را در سیر تاریخی مورد مطالعه ، اقدامات پیشگیرانه ملل مختلف با هدف حفظ جان ، ادامه حیات و حفظ سرزمین ، جلوگیری از غافلگیری و ارتقاء توازن رزم محسوب نماییم ، هنوز هم در قرن 21 که جهان آکنده از منازعات بوده و نشانه ای از خاتمه قریب الوقوع درگیری های مسلحانه دیده نمی شود و انجام اقدامات پدافند غیرعامل توسط کشورهای مختلف ، استمرار داشته و جایگاه ویژه خود را در سیاست های دفاعی کشورهای مختلف به عنوان یک نیاز حیاتی حفظ نموده است .

 

تهیه و تنظیم : شهرام مردپور

کارشناس مدیریت امداد در سوانح و مربی جمعیت هلال احمر

منبع : کتاب مبانی ، اصول و شیوه های پدافند غیرعامل کمیته پدافند غیرعامل آموزش و پرورش

 

مطالب مرتبط
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
درباره ما
Profile Pic
جهت افزایش فرهنگ ایمنی و امدادی در سطح جامعه مان ، پیشگیری از حوادث و یا حداقل ، کاهش آسیب های ناگوار ناشی از حوادث مختلف ، بر آن شدیم تا با راه اندازی این سایت ، گامی هر چند اندک در این مسیر ارزشمند برداریم .
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • آمار سایت
  • کل مطالب : 55
  • کل نظرات : 9
  • افراد آنلاین : 2
  • تعداد اعضا : 3
  • آی پی امروز : 33
  • آی پی دیروز : 76
  • بازدید امروز : 102
  • باردید دیروز : 133
  • گوگل امروز : 0
  • گوگل دیروز : 2
  • بازدید هفته : 2,200
  • بازدید ماه : 4,150
  • بازدید سال : 79,895
  • بازدید کلی : 163,741