close
دانلود آهنگ جدید
حمایت های روانی و اجتماعی در بلایا و حوادث
loading...

اوجان ایمن | ایمنی و آتش نشانی

 پيشرفت علم و تكنولوژي، رشد سريع جمعيت، شهرنشيني و تغيير در شيوه هاي زندگي موجب گرديده است تا تغييرات بنيادين در زندگي انسانها به وجود آيد و روز به روز بر استرس ها، فشارها و مشكلات رواني و اجتماعي جوامع افزوده گردد  . از طرفي ديگر، بر اثر وقوع حوادث و بلايا، صدمات و تلفات بسياري از جمله مرگ، معلوليت جسمي و رواني بر جوامع انساني تحميل مي گردد  . درگذشته، اقدامات جهاني در ارتباط با حوادث و سوانح، عمدتاً بر تأمين نيازهاي اساسي افراد آسيب ديده همچون چادرهاي امدادي، غذا، آب سالم و ايمن…

شهرام مردپور بازدید : 207 شنبه 03 / 09 / 1397 نظرات ()

 پيشرفت علم و تكنولوژي، رشد سريع جمعيت، شهرنشيني و تغيير در شيوه هاي زندگي موجب گرديده است تا تغييرات بنيادين در زندگي انسانها به وجود آيد و روز به روز بر استرس ها، فشارها و مشكلات رواني و اجتماعي جوامع افزوده گردد  . از طرفي ديگر، بر اثر وقوع حوادث و بلايا، صدمات و تلفات بسياري از جمله مرگ، معلوليت جسمي و رواني بر جوامع انساني تحميل مي گردد  .

درگذشته، اقدامات جهاني در ارتباط با حوادث و سوانح، عمدتاً بر تأمين نيازهاي اساسي افراد آسيب ديده همچون چادرهاي امدادي، غذا، آب سالم و ايمن سازي در مقابل بيماري هاي واگيردار استوار بود و كمتر به نيازهاي رواني و اجتماعي آنها توجه مي شداما در چند سال اخير، اين نگرش تغيير يافته و توجه بيشتري به برآوردن نيازهاي رواني و اجتماعي آسيب ديدگان مي شود  . مشكلات روحي و رواني ناشي از حوادث و سوانح ، از نظر جايگاه و حجم اختلال ، قاعده هرم عوارض پزشكيناشي از سوانح را تشكيل مي دهد .

  مقدمه

هستي به عنوان يك سيستم عظيم، برپايه حركت بنا نهاده شده و حركت عامل تغيير است و آنچه تغيّر نپذيرد ، ذات الهي است . حركت ها و تغيير و تغيّرها در هستي، خواه از نوع ذاتي آنمانند حركت الكترون ها پيرامون هسته يك اتم و يا تغيير فصول سال ( و خواه از نوع عرضي و ارادي آن  ) مانند جابجايي و يا تغييراتي كه عامل انساني در خود و در محيط پيرامون خود به وجود مي آورد ( ، علاوه بر آن كه متأثر از محيط بيروني و عوامل انساني است، بر روي شرايط محيطي و ساير انسان ها نيز تاثير مي گذارند و اين از ويژگي هاي هر سيستم است كه اجزاي آن بر روي يكديگر و بر بيرون خود تاثير و تاثّر متقابل دارند  .

گاهي ممكن است كه به دليل عدم دقت كافي و يا ملموس و محسوس نبودن اين تاثير و تاثّرات، منكر آنها شويم ، امّا آيا با چشم بستن بر خورشيد، مي توان منكر وجود آن گرديد ؟!

چنانچه خود را محور قرار دهيم، تغييرات جاري در هستي را مي توان به دو گروه بزرگ تقسيم نمود كه آن دو گروه نيز نسبت به افراد و جوامع مختلف، تفاوت مي نمايند  . گروهي تغييراتي كه بدون آگاهي ما و يا به طور غيرمستقيم بر جسم و روح ما تاثير مي گذارند  . مانند آنچه بدون توجه از منظر ديد ما عبور مي نمايد؛ تهليل ماه و حركت سياره ها و يا كاهش مواد معدني در دل كوه ها؛ و گروهي تغييراتي كه ما از تأثير و تأثر آنها بر خود، آگاه مي باشيم  . مانند گرمي هوا، از دست دادن يك عزيز و يا كمبود مواد غذايي در بدن .

 

کلیات

سازمان بهداشت جهاني (WHO) سلامتي را حالت كامل رفاه جسمي، رواني و اجتماعي فرد مي داند  . اخيراً نيز به ابعاد فوق، بعد سلامت معنوي نيز اضافه گرديده است و فقط بر نبود بيماري و يا معلوليت تاكيد ندارد  .بهداشت رواني به تأمين، حفظ و ارتقاء سلامت روان افراد جامعه گفته مي شود ؛ به گونه اي كه آنها، نه تنها بيماري رواني نداشته باشند ، بلكه بتوانند كارهاي روزانه خود را به خوبي انجام داده و از زندگي خود لذت برده و با افراد خانواده و جامعه خود، ارتباط برقرار نمايند  .

درمورد اهميت توجه به بهداشت رواني در بلايا، ذكر اين مطلب كافي است كه در طول دهه گذشته، بيش از دو ميليارد نفر در معرض انواع بحران ها و بلايا قرار داشته اند ) گزارش جهاني بلايا 2017 ) .

از ديگر ضرورت هاي توجه به بهداشت رواني در بلايا مي توان به موارد زير اشاره كرد  :

پيشرفت سريع تكنولوژي ارتباطات - كاهش ارتباطات رفتاري انسانها - افزايش استرس، اضطراب و افسردگی ، شيوع 71 درصدي اختلالات رواني - افزايش شيوع آسيب هاي اجتماعي  ) اعتياد، خشونت، خودكشي و ... ) .

اختلالات روان شناختي و رفتاري شايع در بلايا

حوادث و بحران ها بر ابعاد مختلف وجود انسان ها اثر مي گذارند . اين ابعاد عبارتند از  : جسم، فكر، رفتار، احساس و عاطفه  .

مهمترين اختلالات رواني، عاطفي و رفتاري كه در بازماندگان حوادث غيرمترقبه و يا حتي در امدادگران و گروه هاي مقابله ( ممكن است مشاهده گردد، عبارت است از : آزار جنسي و جسمياجتماع ناپذيري(Desocialization  (- اعتياد ( Addiction) - اغتشاش ذهني، درهم شدگي ذهني (Mental confusion ) افسردگي (Depression ) برانگيختگي (Impulsiveness  ) - بزهكاري(Delinquency ) بهت (Stupor ) - بي احساسي (Apathy ) - پرخاشگري ) Aggressiveness  ) پرگويي (Logorrhee  )تنش (Tension    ) توهم (Hallucination  ) .

چهار فاز براي مقابله رواني با حوادث ) واکنش هاي رواني–  جان کلبرگ ( :

فاز شوک (Shock phase ) - فاز واكنش (Reaction phase ) - فاز اصلاح يا انطباق (  Repair phase   ) - فاز بازيابي (Reorientation phase  ) .

ويژگي هاي فاز شوك ) دقايق اوليه تا ساعت ها پس از حادثه( : سردرگمي، گيجي و منگي، عدم كنترل احساسات، كاهش توانايي فكر و عمل منطقي، عدم درک زمان و واقعيت، بيش فعالي، كاهش قدرت حركت، ترس، بي تفاوتي .

ويژگي هاي فاز واکنش ) روزهاي اول پس از حادثه (: ايجاد تصاوير مبهم و متغير از حادثه، كابوس و خواب هاي آشفته در رابطه با حادثه، افزايش تحريك پذيري و كاهش آستانه تحريك و پاسخ هاي انفجاري، اشتغال ذهني در رابطه با زنده ماندن، احساس گناه، تنفر، شرم، خشم، اضطراب، واپس گرايي، انزوا .

ويژگي هاي فاز اصلاح يا انطباق ) هفته ها تا ماه ها پس از حادثه (: فروكش كردن احساسات شديد، شروع كارهاي معمول روزانه، فعال شدن روحيه برنامه ريزي براي آينده  .

ويژگي هاي فاز بازيابي: تحت كنترل درآمدن بحران، ايجاد توانايي استفاده از تجارب به دست آمده براي بحران هاي بعدي و آينده .

حمايت رواني در بلايا  :

فرآيندي است بر مبناي يك همكاري گروهي كه در جهت پيشگيري از بروز صدمات رواني بر اثر حوادث و ياكاهش اثرات آنها و تأمين سلامت رواني آسيب ديدگان سوانح انجام مي گيرد ؛ به نحوي كه آسيب ديدگان بتوانند خود را با فشارهاي رواني ناشي ازحوادث و موقعيت هاي بحراني سازگار نمايند .

امدادگران حمايت رواني  : كساني هستند كه با اقداماتي ضمن ايجاد آمادگي در مردم جهت مقابله رواني با حوادث استرس زا، سبب پيشگيري از بروز تنش هاي رواني ) در حد امكان  ( و مقابله صحيح با آنها  )رفع تنش ها ( مي گردند . بنابراين در تمامي محورهاي مديريت بحران  ) پيشگيري، آمادگي، مقابله و بازسازي ( بايستي حضور فعال داشته باشند .

مهمترين و مقدماتي ترين وظيفه امدادگران حمايت رواني، ايجاد يك ارتباط سالم با افراد آسيب ديده مي باشد  . اما بايد توجه داشت كه در هنگام بروز حوادث و به منظور ايجاد ارتباط، امدادگران حمايت رواني بيش از هر چيز بايد به سلامت رواني - عاطفي و تخصص و مهارت خود متكي باشند تا به توانمندي و همياري مددجويان و آسيب ديدگان .  ساير وظايف امدادگران حمايت رواني تشريح عوامل مؤثر بر يك ارتباط سالم فردي و اجتماعي ) ارتباطي كه گوينده در انتقال فكر، احساس و خواست خود به شنونده موفق باشد و بالعكس(  به عنوان زمينه ساز هرگونه حمايت رواني، به شرح ذيل است اما همواره به اين موضوع توجه نماييد كه تخصص انجام هر يك با مهارت و ظرافت انجام آن تفاوت دارد .

اهداف حمايت رواني : كمك به مردم بازمانده از حوادث، جهت ثبات در زندگي، حفظ اميدواري، شأن و منزلت وسلامت رواني و اجتماعي و احساس طبيعي بودن آنها  .

مراقب باشید افرادی که در جریان بلایا

دچار واکنش هائی روانی شده اند،

بیمار یا مبتلا به بیماری روان پزشکی تلقی نکنیم.

این علائم واکنشی طبیعی به یک حادثه کاملاً غیرطبیعی است و

در بسیاری از موارد در طول زمان کاهش می یابد و از بین می رود .

نكات قابل توجه در فرآيند حمايت رواني  :

1 ) درحمايت رواني، تأكيد بر كار گروهي است.  يعني گروه حمايت رواني ) متخصصان، مددكاران و امدادگران حمايت رواني( باهم ، ولي هركدام با انجام وظايف خاص خود در فرآيند حمايت رواني شركت مي نمايند .

2 ) گروههاي حمايت رواني بايد توجه داشته باشند كه گروه ها و طبقات ذيل به دليل شرايط جسمي، رواني و اجتماعي آنها، از آسيب پذيرترين اقشار در هنگام بروز حوادث مي باشند و بايد از جانب گروه هاي حمايت رواني مورد توجه خاص قرار بگيرند :

الف) كودكان ) اعم از كودكان پرورشگاهي، كودكان سرپرست خانوار و يا ساير كودكان (

ب ) زنان ) كه بيشترين آسيب پذيري را در مقابل خشونت هاي جسمي و جنسي دارا مي باشند )

ج ) سالمندان ) به ويژه سالمنداني كه تنها و يا در آسايشگاه ها زندگي مي كنند )

د ) معلولين جسمي )و يا معلولين جسمي اعتباري مانند زندانيان ( و ناتوانان ذهني و بيماران رواني

3 ) ارزيابي رواني آسيب ديدگان همانند ارزيابي جسمي آنها از همان ابتداي مواجهه و شروع گفتگو با آنها بايد انجام بگيرد . اين ارزيابي اوليه با هدف مشخص نمودن سطح هوشياري، ميزان تحريك پذيري، ميزان اضطراب و هذيان يا توهم احتمالي و...  با مشاهده ظاهر مددجو، عدم تكلم يا نحوه تكلم او، سخنان و حالات عاطفي و هيجاني اش انجام مي پذيرد .

4 ) امدادگران حمايت رواني بايد داراي ويژگي هاي باشند از قبيل:  داراي ظاهري آراسته، برخورد مناسب، نظم، داشتن اطلاعات به روز و كافي، خونسرد و داراي احساسات كنترل شده، داشتن ابتكار عمل، آشنا به محدوده وظايف امدادگران حمايت رواني، رعايت استراحت شبانه و....

5 ) محروم نكردن بازماندگان از ديدن جنازه عزيزان، اجازه ابراز احساسات به بازماندگان، تشويق افراد به شركت در تشييع جنازه و نماز ميت عزيزان و استفاده از باورهاي ديني براي كمك به آرامش آنها مدنظر باشد .

عوامل موثر در چگونگي واکنش افراد در بلايا  )شدت واکنش (

ماهيت و شدت رويدادهاي تجربه شده توسط افراد - تجربيات پيشين افراد در تجربه هاي مشابه- سلامت جسمي - سلامت رواني - سن افراد ) كودكان و سالمندان (- پيش زمينه فرهنگي و آداب و رسوم  .

کودکان و حمايت رواني  :

كودكان به ويژه كودكان و نوجوانان معلول، بدون سرپرست و يا سرپرست خانواده - يكي از اقشار آسيب پذير در جامعه محسوب مي گردند كه اين آسيب پذيري درجريان بروز حوادث افزايش تصاعدي مي يابد و اين موضوع اهميت توجه ويژه و خاص در حمايت رواني آنها را نشان مي دهد و به همين دليل به صورت خاص موضوع حمايت رواني كودكان تشريح مي گردد  . اما بايد توجه داشت كه آنها را نبايد مجبور به بيان احساساتشان نمود و هميشه خود بايد در اين امر پيشقدم گردند .

تفاوت هاي فردي در کودکان  : امدادگران حمايت رواني و گروه تخصصي بايد بدانند كه آنچه در بزرگسالان به عنوان تفاوت هاي فردي از آنها نام مي بريم به دليل رشد سريع در دوران كودكي، در كودكان بيشتر مشاهده مي گردد . يعني كودكان به صورت بارزتري از شرايط سني خود متأثر مي گردند  . بنابراين ضرورت دارد در حمايت رواني از آنها ضمن توجه به شرايط جسمي، رواني، عاطفي، خانوادگي، فرهنگي و... به شرايط سني آنها نيز توجه گردد .

موارد مهم در مراقبت از کودکان و شيرخواران منطقه آسيب  :

1 ) جدا نكردن كودكان از والدين

2 ) در اختيار قرار دادن اشياء يا وسايل باقيمانده از عزيزان ) مثل تسبيح يا روسري  (

3 ) خودداري از تغيير محل سكونت كودكان

4 ) توجه به نيازهاي تغذيه اي و بهداشتي كودكان

5 ) فراهم آوردن امكانات بازي و سرگرمي براي كودكان

در زندگی هر کسی باران می بارد .

اما چه اتفاق می افتد، وقتی باران تبدیل به سیل می شود ؟!

 

کمكهاي اوليه روان شناختي در موقعيت هاي بحراني

مفهوم کمكهاي اوليه روان شناختي : واكنش و پاسخ حمايتيانساني به هر انساني كه رنج برده و نيازمند پشتيباني و حمايت است .

موارد اساسي در کمكهاي اوليه روان شناختي :

الف ) مصونيت و حفاظت افراد در برابر آسيبهاي بيشتر

ب ) كمك در تامين نيازهاي اوليه ) آب، غذا و سرپناه  (

ج ) كمك در دسترسي به اطلاعات موثق، خدمات و حمايت هاي اجتماعي

کمكهاي اوليه در فاز شوك :

بي تفاوت

وادار كردن فرد به سخن گفتن

دور كردن فرد از منطقه حادثه

بيش فعال

مشغول كردن فرد به كارهاي بي خطر

اجازه تخليه رواني

ميخکوب شده

دور كردن فرد از منطقه حادثه

ارجاع به متخصص

هراسناك

جدا كردن فرد از سايرين

برخورد احترام آميز

منحرف كردن فكر فرد

تشخيص نيازها و نگراني ها

گوش دادن و همدلي كردن

کمكهاي اوليه روان شناختي در فازشوك :

1 ) اجازه تخليه رواني

2 ) دور كردن فرداز محل واقعه

3 ) مشغول كردن فرد به كارهاي كم خطر

4 ) ارجاع به متخصص درصورت نياز

کمكهاي اوليه روان شناختي در فاز واکنش  :

1 ) كمك به پذيرش واقعه و برون ريزي احساسات

2 ) منزوي نشدن و شركت در مراسم

3 ) صحبت با ساير بازماندگان و نزديكان ) نوشتن نامه  (

4 ) شركت در فعاليت هاي اجتماعي

کمكهاي اوليه روان شناختي در فاز انطباق

1 ) برخورد صميمانه با آسيب ديده

2 ) گوش دادن به صحبت افراد

3 ) اجازه بيان آزادانه احساسات دادن

4 ) انجام مراقبت هاي عمومي

کمكهاي اوليه روان شناختي در فاز بازيابي  :

1 ) استفاده از تجربيات در بازسازي ها

2 ) اشتغال به كار و فعاليت هاي روزمره گذشته

کمكهاي اوليه روان شناختي

گوش دادن فعال - درک همدلانهمراقبت - تسهيل كننده بودن .

شروع ارتباط با يك فرد آسيب ديده  :

معرفي خود

ميل واشتياق به كمك

صحبت كردن به زبان ساده و قابل فهم

احترام گذاشتن به آسيب ديده

درک فرد ) سوال كردن  (

علاقه و توجه نمودن به صحبت فرد

فهميدن احساسات ) اجازه گريه دادن  (

حمايت عاطفي ) همدلي  (

قضاوت نكردن و مقايسه ننمودن

رعايت حريم شخصي فرد

عدم استفاده از اصطلاحات كليشه اي ) مثل غصه نخور،درست مي شود (

دروغ نگفتن و اطلاعات صحيح دادن

قول بيجا ندادن

ارزيابي فرد آسيب ديده و ارجاع مناسب

جمع بندي صحبت ها

 

ارزيابي آسيب ديده رواني بايد ازهمان لحظه شروع گفتگو با او صورت گيرد :

وضع ظاهري عمومي و طرز لباس پوشيدن آسيب ديده چگونه است؟

نحوه تكلم و گفتگوي او چگونه است؟

ارزيابي هاي شناختي ) آيا آسيب ديده هوشياراست؟ - آيا نسبت به زمان و مكان آگاه است؟ - آيا اشخاص آشنا را مي شناسد؟ - آيا به طور صحيح ارتباط برقرار مي كند ؟ (

ارزيابي خلق و خوي آسيب ديده ) خلق آسيب ديده چگونهاست؟ - آيابهطورغيرعادياحساسنشاطوغرورميكندياافسردهياعصبياست؟ - آياسعيبرصدمهزدنبهخودوديگراندارد؟ (

بررسيعلايمسايكوتيك ) آياآسيبديدهعلايمروانپريشيمثلهذيانوعقايدنادرستياتوهم،اعمازتوهمشنوائيوبينائيرانشانميدهد؟ - اگرهذيانافكارنادرستدارد،آيابزرگمنشيدارد؟ - آيابهديگرانسوءظندارد؟ - آياگوشهگيرومنزوياستوتمايليبهارتباطباديگرانندارد؟ (

بامشاهدهعلايمفوقضمنرعايتاحتراموهمدليآسيبديدهرابهتيمحمايتروانيدرمنطقهارجاعدهيد .

چه کساني را بايد به تيم حمايت رواني در منطقه ارجاع دهيم؟

كسانيكهقصد خودكشيوديگركشيدارند .

كسانيكهاعتيادبهمصرفموادمخدردارند .

كسانيكهدچارعلائمروانپريشيهستند)توهموهذيان( .

كسانيكهتجربهمجددحادثهدرآنهاادامهدارد .

كودكانيكهدچارپسرفترشدشدهاند. مثلاًقبلاًحرفميزدهوليحالانميتوانندحرفبزنند .

كنترلادرارداشته،وليبعدازوقوعبلايا،كنترلادرارشراازدستدادهاست .

تعريف سوگ :

سوگمجموعهايازهيجاناتويكواكنشطبيعيوقابلپيشبينينسبتبهيكفقدانبزرگميباشدومانندداغديدگيناشيازمرگيكعزيزياازدادنشغلواموالكهباشكلهايمتفاوتممكناستبروزنمايد .

مراحلسوگ :

انكارفقدان

درکفقدان

احساسطردشدنواضطراب

خشم

احساسگناه

افسردگيشديد

مرحلهبازسازي

 

توصيههاييدرموردنحوهبرخوردباداغديدگان :

الف ) واقعيترابهتدريجوحتيالامكاندرحضورجمعباآناندرميانبگذاريد .

ب ) هرگزاطلاعاتدروغبهبازماندگانانتقالندهيد . زيراموجببياعتماديدرآنانميشود .

ج ) قراردادنشخصداغداردرجمعگروهيازافرادداغدارشبيهبهخوداو،تحملدردورنجرابرايشآسانترميسازد .

د ) مانعازابرازاحساساتبازماندگاننشويد . زيراتخليهاحساساتآنهاراآرامترخواهدنمود .

 

 

 

 

 

تهیه و تنظیم : شهرام مردپور

کارشناس امداد و نجات و مربی جمعیت هلال احمر

 

 

مطالب مرتبط
ارسال نظر برای این مطلب

نام
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم)
وبسایت
:) :( ;) :D ;)) :X :? :P :* =(( :O @};- :B /:) :S
نظر خصوصی
مشخصات شما ذخیره شود ؟ [حذف مشخصات] [شکلک ها]
کد امنیتیرفرش کد امنیتی
تبلیغات
Rozblog.com رز بلاگ - متفاوت ترين سرويس سایت ساز
درباره ما
Profile Pic
جهت افزایش فرهنگ ایمنی و امدادی در سطح جامعه مان ، پیشگیری از حوادث و یا حداقل ، کاهش آسیب های ناگوار ناشی از حوادث مختلف ، بر آن شدیم تا با راه اندازی این سایت ، گامی هر چند اندک در این مسیر ارزشمند برداریم .
اطلاعات کاربری
نام کاربری :
رمز عبور :
  • فراموشی رمز عبور؟
  • آمار سایت
  • کل مطالب : 55
  • کل نظرات : 9
  • افراد آنلاین : 1
  • تعداد اعضا : 3
  • آی پی امروز : 28
  • آی پی دیروز : 76
  • بازدید امروز : 55
  • باردید دیروز : 133
  • گوگل امروز : 0
  • گوگل دیروز : 2
  • بازدید هفته : 2,153
  • بازدید ماه : 4,103
  • بازدید سال : 79,848
  • بازدید کلی : 163,694